آناناس از کاشت تا برداشت:
باغ اناناس pineapple garden
گیاه شناسی آناناس : pineapple
آناناس از خانواده Bromilacese،جنس Ananas وگونهComosus میباشد.
در حال حاضر کشت و کار آناناس در گلخانه های احداث شده در سطح کشور کم و بیش به چشم می خورد بطوریکه اخبار مربوط به کشت و کار آناناس از شبکه های مختلف تلویزیونی و رادیویی به سمع و نظر هموطنان گرامی می رسد. از آنجا که محصول آناناس جزء میوه های گرانقیمت محسوب می شود کشت و پرورش آن در گلخانه از ارزش اقتصادی خوبی برخوردار است مضافاً توجه به نکته نیز اهمیت دارد که کشت آناناس همرا با موز نیز به صورت مخلوط امکان پذیر است.
که مزایای انجام چنین کشتی بیش از معایبی چون کاهش اندک قندها و اسیدهای موجود در میوه و یا استحکام بافت میوه است.اناناس گیاهی چند ساله و تک لپه است که از آمریکای جنوبی و هاوایی به سایر نقاط دنیا برده شده. آناناس میوه ای است گرمسیری از خانواده برومیلیاسه(Bromeliacea) که تا کنون ۱۸۰۰ گونه از آن در ۴۶ جنس شناسایی شده است.
گیاهان این خانواده دارای صفات مشترکی می باشند از جمله این خصوصیات می توان به تشکیل برگ بر روی ساقه ای کوتاه و فشرده (حالت روزت) اشاره کرد که وسط آنها حفره ای به وجود می آید که ساقه گل دهنده از میان آنها ظاهر می شود گلها بسیار زیبا و جذابند و درخشندگی آنها در کنار جذابیت برگها خود نمایی می کند همه آنها ریشه گوشتی دارند ولی مقدار زیادی از آب مورد نیاز خود را از طریق آب جمع شده در حفره وسط برگها جذب می کنند که اهمیت وجودی ریشه ها را کم رنگ می کند بطوریکه می توان تا ریشه دار شدن اندامهای گیاه در زمان تکثیر آب مورد نیاز گیاه را از طریق حفره میانی برگها تامین کرد.
این موضوع در نهالهای به وجود آمده از بذر نیز دیده می شود بطوریکه ریشه های اولیه عمر زیادی ندارند و از بین می روند و ریشه های ثانویه که قدرت انشعاب و نفوذ بهتری در خاک دارند جای آنها را می گیرند و رطوبت مورد نیاز از حفره میانی تامین می شود.
آناناس در مقابل خشکی و گرما نیز مقاومت خوبی دارد و سرمای ۰ تا ۵ درجه سانتیگراد را نیز تحمل می کند اما میوه آن در صورت مواجهه با دمای کمتر از ۱ درجه سانتیگراد سرمازده می شود و از نظر شکل تغییر می کند و ویتامین C و قند موجود در آن کاهش می یابد که سبب تغییر مزه در آن می گردد و اگر این سرما در زمستان تشکیل و ظهور گل باشد سبب کاهش کیفیت گل می شود. طول برگ اناناس معادل یک متر و عرض آنها ۶ تا ۷ سانتیمتر است.
قسمت فوقانی برگها قرمز ابلق و زیر آنها خاکستری نقره ای است در بعضی ارقام کناره و زیر برگ دندانه دار است حالت قرار گرفتن برگها مارپیچی است بطوریکه برگ اول و سوم بر روی یکدیگر قرار می گیرند(در کشور فیلیپین از فیبر موجود در برگ آناناس نوعی پارچه تهیه می کنند) حداکثر ارتفاع بوته یک متر که با گذشت زمان بوته پهن می شود و تا ۵/۱ متر مربع فضا را اشغال می کند که می تواند ناشی از تولید پاجوش باشد در حال حاضر مزارعی در دنیا وجود دارد که ۳۰ سال قدمت دارند اما بهترین و عاقلانه ترین راه احیاء، احداث مجدد باغ هر ۳ تا ۴ سال یکبار است میوه آناناس بر روی یک دمگل بلند و در انتهای ساقه گل دهنده ای به طول ۷ تا ۱۵ سانتیمتر تشکیل می شود.
تعداد گل بر حسب رقم ۱۰۰ تا ۲۰۰ عدد است که اجزاء آن مضربی از عدد ۳ شامل ۳ کاسبرگ که حفره ای به وجود می آورند که در قسمت بالایی به رنگ آبی و بنفش و در پایین سفید رنگ است که بسیار جذابند ۶ پرچم با تخمدانی تحتانی و ۳ برچه ای که هر برچه ۱۴ تا ۲۰ تخمک دارد که در دو ردیف قرار دارند کلاله از نوع ۳ قسمتی است باز شدن گلها از زمان ظهور گل ۱۰ تا ۲۰ روز طول می کشد و میوه از کلیه قسمتهای تخمدان، گل ونهنج به وجود می آید. دو خصوصیت در آناناس باید مد نظر قرار گیرند اول اینکه ظهور گل را می توان با اضافه کردن پودر سفید رنگ اتفون به غلظت PPM1000 در آب و پر کردن حفره وسط برگها جلو انداخت و سبب گل انگیزی در آناناس شده زیرا اتفون سبب آزاد شدن اتیلن و تحریک گل دهی و رشد و نمو سلولهای گیاهی است.
گل معمولاً بعد از ۱۵ ماه از زمان کاشت ظاهر می شود که دو جنسی است اما میوه بدون دخالت گل نر تشکیل می شود در ارقام دارای بذر (N2) گرده فعال است که بدلیل خود ناسازگاری عمل اخته کردن گل و گرده افشانی توسط دست از سایر ارقام سازگار انجام می شود بهترین زمان این کار صبح زود در زمان باز شدن گلها است و این کار برای تهیه بذر و بررسی صفات بوجود آمده از توارث انجام می شود.
(نکته قابل توجه اینکه عمل گرده افشانی بر روی میوه هایی که عموماً در بازار دیده می شود ارقام دارای بذر N2در طبیعت توسط پرندگان انجام می شود)
یک میوه مجتمع هستند که از بوته های بوجود آمده از طریق تکثیر غیر جنسی(از طریق ریشه دار کردن اجزاء مختلف اندام گیاه)تولید شده اند و میوه هایی تا ۵/۲ کیلوگرم نیز تولید می کنند اولین محصول بوته آناناس در سال دوم تشکیل می شود که بهترین محصول به شمار می رود. سال بعد شاخه ۲ تا شده و دو آناناس کوچکتر به وجود می آورد و در سال سوم میوه دهی ۴ میوه کوچکتر تولید می کند که به ترتیب کیفیت میوه در هر سال پایین تر می آید گلهای بوجود آمده در زمستان میوه خود را در تابستان می توانند عرضه کنند.
آناناس گیاهی علفی ،تک لپه ودائمی بوده وبومی مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی میباشد.آناناس در بین گیاهان گرمسیری پس از موز وانبه مهمترین میوه بوده وبز گترین تولید کنند گان آن تایلندففیلیپین وبرزیل میباشند.
آناناس مثل موز یک گیاه منو کارپ است( یعنی بوته ان یک بار گل ومیوه میدهد وپس از آن از بین میرود ومیوه در سالهای قبل روی شاخه های فرعی بوجود می آید.
میوه اناناس در سال دوم بعد از برداشت تولیید میشود که اصطلاحآ به آن محصول اصلی میگویند.محصول دوم وسوم راتون نام دارد.
بزرگترین میوه ها وبیشترین محصول مربوط به محصول اول است ومحصول اول روی شاخه های اصلی بوجود می آید.
طول کاشت تا برداشت اولین محصول اناناس بسته به شرایط مختلف بین۱۵ تا۲۲ ماه طول میکشد.
آب وهوای مورد نیاز آناناس :
آناناس مخصوص مناطق گرمسیری بوده وبه آب وهوای سرد حساس است.دمای کمتر از c 7 به ان آسیب میزند.متوسط دمای سالانه مورد نیاز c 16.2_27.4 است وبهترین دما برای رشد گوشت آن ۲۰_۳۰ cاست .درفصل سرد اندازه میوه ها کاهش ،گوشت میوه کاهش ونسبت اسید به قند افزایش می یابد.
خاکهای مناسب برای پرورش آناناس لومی شنی بازهکش مناسب میباشند.خشکی را به مدت طولانی تحمل کرده وph مناسب برای آن ۴٫۵تا ۶٫۵ است.
ازدیاد آناناس
آناناس به روش جنسی (بذر)تکثیر نمیشود واز بذر فقط در برنامه های اصلاحی استفاده خواهند کرد.بذر ان دارای پوسته سخت بوده وخواب ندارد وقوه نامیه ان هم کم است.
بنابر این ازدیاد آناناس به روش های غیر جنسی وقطعات تکثیری مختلف صورت میگیرد.
انواع قطعات تکثیری مختلف در آناناس عبارتند از :
۱:پاجوش ها( Sucker):
این اندام ها روی ریشه شکیل میشوند وتعداد انها در هر بوته آناناس خیلی کم است واز صفر تا یک عدد میباشد.به همین خاطر ،روش مطمئنی برای تکثیر آناناس نمی باشد.پاجوشها سریعتر از همه قطعات تکثیری رشد رویشی خود را طی میکنند وپس از ۱۲ الی ۱۴ ماه میوه میدهند.
۲:شاخه های فرعی (جست)(Shoots):
این شاخه ها روی ساقه اصلی تشکیل شده وتعداد انها بین صفر تا۳ عدد می باشد.اگر به شاخه های فرحی اجازه رشد کافی داده شود تبدیل به محصول راتون میشوند،ولی میتوان آنها را از گیاه اصلی جدا کرده جداگانه کاشت .شاخه های فرعی ۱۸ تا ۲۰ ماه بعد از کاشت گل میدهند.
۳_ اسلیپ(Slip):
این اندام ها در انتهای شاخه اصلی وروی دم گل آذین بوجود می آیند.تعداد آنها در هر گیاه۵ تا ۱۰ عدد میباشد.زمانی که وزن هر کدام از آنها به ۳۰۰ تا ۵۰۰ گرم رسید، آنها را جدا کرده به عنوان گیاه تکثیری می کاریم.اسلیپ ها ۱۶ تا ۱۸ ماه پی از کاشت گل می دهند.
۴_ هاپس(Hapas):
این اندام از زیر میوه واز نزدیکی اسلیپ خار ج میشوند و۱۸ الی ۲۰ ماه پس از جداسازی از گیاه مادری وکاشت گل میدهند.
۵:تاج(Crown):
به برگهای فشرده بالای میوه اج می گویند که حاوی جوانه بوده ومیتوان از انها به عنوان اندام تکثیری استفاده کرد.گیاهان حاصله از تاج یکنواخت بوده ومی توان تاج ها را از میوه جدا کرد وکشت نمود.تاجها دیرتر از سایر قطعات تکثیری میوه میدهند وپس از ۲ الی ۲۲ ماه میوه می دهند.
از بین اندام های گفته شده اسلیپ ها ،شاخه های فرعی وتاج برای تکثیر مناسب تر هستند.علاوه براینها می توان ساقه اصلی گیاه را نیز مانند دیفن باخیا قطعه قطعه کرد وهر قطعه را جداگانه کاشت.
همچنین در آناناس درحد فاصل ریشه وساقه قسمتی به نام بووت یا استومپ وجود دارد که میتوان ریشه ادار کرد وکاشت.
عادت گلدهی در آناناس:
گلهای آناناس عمومآ در زمستان القا شده ومیوه ها در تابستان می رسند.گلدهی آناناس توسط: شب های با دمای ۱۵c،خشکی،دود دادن،کاربرد کلسیم،اتیلن ومواد تولید کننده آن(اتفن واستیلن)،NAA،BOH،تحریک می شود.گلهای آناناس به صورت انتهای بوده وگل آذین حاوی ۱۰۰ تا ۲۰۰ گلچه می باشد.مرحله خروج گلآذین در آناناس را قلب قرمز می نامند،که علت ان وجود ۵تا۷ براکته قرمز رنگ است.
میوه دهی در آناناس :
اناناس pineapple
میوه آناناس از نوع سینکارپ بوده وهر میوه از تعداد زیادی گل که روی یک نهنج برجسته گوشتی قرار دارند ،تشکیل شده است.بخش خوراکی میوه از تخمدان ها،پایین کاسبرگها وبراکته ها تشکیل شده است.پوست میوه آناناس ترکیبی از کاسبرگهاو بافت براکته ها وقسمت های انتهای تخمدان بوده که حالت واکسی دارد.
میوه اناناس فاقد بذر بوده ومعمولا به صورت پارتنوکارپ اختیاری می باشد.اگر گرده افشانی صورت گیرد درون میوه بزر تشکیل میشود که کیفیت میوه ها کاهش میابد.
در آناناس ۳ ماه پس از گلدهی میوه قابل برداشت خواهد بود.میوه آناناس نافرازگرا بوده بنابر این تغیر رنگ واندازه میوه نمی تواند زمان دقیقی برای برداشت راتعیین کند ومعمولا برای تازهع خوری محصول را زمانی برداشت میکنند که چشم های میوه سبز کم رنگ درخشان باشند ومحصول زمستانه زمانی برداشت می شود که پایین میوه زرد شده باشد.
همچنین میزان TSSمیوه درهنگام برداشت در بالای میوه باید ۱۰ ودر پایین میوه ۱۲ باشد.
بعد از برداش باید میوه ها را در دمای ۷تا ۸ درجه سانتی گراد ورطوبت نسبی ۸۰ تا ۹۰ درصد نگه داری کرد.
برداشتی از نوشته خانم زهرا شاکری
قصد داریم دراین وب کارها، افکار و ایده های خود و دوستان را با دیگران با رویکرد بهبود محیط و ایجاد سر زندگی به اشتراک بگذاریم.